logowanie rejestracja

Po 123 latach niewoli...

Narodowe Święto Niepodległości, obchodzone 11 listopada każdego roku, jest jednym z najważniejszych, o ile nie najważniejszym, świętem o charakterze państwowym w Polsce. Upamiętnia ono odzyskanie wolności i niepodległości, przez naród polski w roku 1918. W ten sposób, Polska uwolniła się, po 123 latach, z objęć zaborczych mocarstw – Rosji, Niemiec (ówcześnie Prus) oraz Austrii. Był to jeden z kluczowych momentów w historii Polski.

Wybuch I wojny światowej w roku 1914, pomimo ogromu zniszczenia i śmierci milionów, które ta wojna przyniosła, okazał się dla Polaków bardzo korzystny. W gruncie rzeczy, była ona wyczekiwana od dłuższego już czasu, w myśl słów Mickiewicza: „O wojnę ludów prosimy Cię, Panie” . Pierwszy raz od wielu lat, mocarstwa zaborcze stanęły przeciwko sobie – Niemcy oraz Austro-Węgry odgrywały największą rolę wśród tzw. obozu państw centralnych, Rosja natomiast weszła w skład (razem z Anglią i Francją) Ententy, czyli Trójporozumienia. Stworzyło to dogodne warunki do rozpoczęcia działań, mających w przyszłości przynieść niepodległość narodowi polskiemu. Wśród polskich środowisk politycznych, widoczny stał się podział na opcje proaustriacką (głównie obóz związany z Józefem Piłsudzkim) oraz prorosyjską (Narodowa Demokracja Romana Dmowskiego). Sporym poparciem cieszyły się także lewicowe grupy rewolucyjne, liczące na powszechną rewolucję i zniszczenie struktur prawno-ustrojowych państw europejskich.

Józef piłsudski
W czasie trwania wojny, największą aktywnością na polu działań narodowowyzwoleńczych, wykazywał się Józef Piłsudski. Udało mu się podporządkować sobie Legiony Polskie, które utworzono przy boku oddziałów austro-węgierskich. Z Niemcami i Austriakami prowadził negocjacje na temat utworzenia masowej armii polskiej, uzależniał jednak swoje działania od konkretnych decyzji politycznych, podejmowanych przez państwa zaborcze. 5 listopada 1916 roku Niemcy wraz z Austriakami wydali akt, na mocy którego na terenach zaboru rosyjskiego powstało samodzielne Królestwo Polskie. Następstwem tej decyzji było utworzenie 6 grudnia Tymczasowej Rady Stanu (w późniejszym czasie przemianowano ją na tzw. Radę Regencyjną) z Wacławem Niemojowskim na czele. Sam Piłsudski został natomiast szefem Komisji Wojskowej. Po korzystnym dla Polaków akcie z 5 listopada, zaprzestał jednak współpracy z oboma mocarstwami. Piłsudski nie miał bowiem zamiaru narażać życia polskich żołnierzy dla interesów niemieckich czy też austriackich. Wskutek swych działań, został aresztowany, razem z generałem Kazimierzem Sosnkowskim, w lipcu 1917 roku przez Niemców, a następnie uwięziony w twierdzy w Magdeburgu.

Przegrana Niemiec i Austro-Węgier stała się pewna już w 1918 roku. Wysoce prawdopodobne było też odzyskanie przez Polskę niepodległości. Wspomniany wcześniej rząd Królestwa Polskiego, w połowie października ogłosił niepodległość oraz zerwał wszelkie stosunki ze stroną niemiecką. Następnie powstały ośrodki władzy w Cieszynie i Krakowie (dla ziem zaboru austriackiego). Alianci z kolei, za oficjalne przedstawicielstwo polskie, uznawali działający w Paryżu Komitet Narodowy Polski, zdominowany przez endecję Romana Dmowskiego. Ponadto każdy z wymienionych ośrodków władzy posiadał własne oddziały militarne. Jak nietrudno dostrzec, ówczesna sytuacja polityczna była dosyć pogmatwana, istniała realna groźba wybuchu wojny domowej. Ostatecznie do konfliktu zbrojnego na szczęście nie doszło. 10 listopada do Warszawa wrócił Józef Piłsudzki, którego zwolniono z niemieckiego więzienia. Wszystkie polityczne stronnictwa polskie, poza obozem lewicy rewolucyjnej, zażądały by Rada Regencyjna przekazała mu władzę. Tak też się stało – Rada podporządkowała się Piłsudskiemu, a dekretem z dnia 11 listopada 1918 roku oddała mu pełną władzę nad Wojskiem Polskim. Tego samego dnia, we francuskiej miejscowości Compiègne, podpisano zawieszenie broni na froncie zachodnim, równocześnie Niemcy ogłosiły kapitulację. Ów traktat oznaczał rzeczywiste zakończenie I wojny światowej.

W tych przełomowych dniach, naród polski w pełni uświadomił sobie odzyskanie niepodległości. Nastąpiło to po 123 latach niewoli i rządów trzech mocarstw zaborczych. Dopiero piąte pokolenie, wychowane w czasie zaborów, doczekało odzyskania wolności. Polaków opanował entuzjazm, można powiedzieć, że nawet szał radości. Na ulicach oraz rynkach przygniatającej większości miast, gromadziły się tłumy szczęśliwych, wiwatujących ludzi. Pozytywnie przyjmowano oddziały polskiego wojska, również żandarmerii i policji. W tym samym czasie, na terenie całego Królestwa Polskiego, rozbrajano niemieckie jednostki militarne.

Bitwa Warszawska
Przypieczętowaniem odzyskanej przez państwo polskie niepodległości, stało się zwycięstwo w wojnie z bolszewicką Rosją, która toczyła się w latach 1919-1920. Pomimo ciężkiej sytuacji polskiej gospodarki oraz przewagi liczebnej wroga, Polakom pokonali Rosjan i tym samym utrzymali swą wolność i niepodległość. Przełomowym momentem wojny, była tzw. bitwa warszawska (określana często „cudem nad Wisłą”), stoczona w dniach od 12 do 25 sierpnia 1920 roku. Kluczowe okazało się kontruderzenie części wojska polskiego, dowodzonej przez Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego, z okolic rzeki Wieprz. Umożliwiło to oskrzydlenie, a następnie rozbicie oddziałów sowieckich. W ten sposób, zatrzymany został pochód rosyjskich bolszewików, którzy mieli w planach rozprzestrzenienie rewolucji komunistycznej na całą Europę. Bitwę warszawską określono później jako jedną z najważniejszych w historii świata, a znany historyk brytyjski, Simon Goodough przyrównał strategię wojenną Piłsudskiego do talentów dowódczych Aleksandra Wielkiego oraz Cezara.

Redaktor
Mateusz Pietrzyk
Aby dodać komentarz musisz być zalogowany.